Dadaizm

Dada, Dadaizm veya Dadacılık, I. Dünya Savaşı yıllarında başlamış ve 1920’lerde biten kültürel, sanatsal ve edebi bir akımdır.Kübizm, Fütürizm, Konstrüktivizm ve Dışavurumculuktan etkilenen akım, savaşın vahşetine, burjuvaziye tepki olarak ortaya çıkmıştır. Ana fikri, “kaba”, “saygısız” ve “mantıksız” olup sanat dışında çıkan bir “anti sanat” oluşturmak. Öne çıkan bazı sanatçılar: Hans Arp, Marsel Duchamp, Hannach Höch, Francis Picabia, Man Ray, Kurt Schwitters, Hugo Ball.

1916’da Zürih’te açılan kafede Dada sanatçılarından önde gelenleri buluşmasıyla manifestolarını açıkladılar. Akıma adını veren “dada”nın nerden geldiği tam bilinmese de, bunu açıklayan fikirlerden biri, sözlükte başka dillerde anlamı bulunmayan bir şey bulmak amacıyla seçilmesidir. Fransızca “oyuncak tahta at”, Rusça ve Romence “evet evet” gibi anlamları gelse de genellikle anlamsızlığı simgeler. Manifestolarına göre sanatın yaratıcısına özneldir. Sanatçılar yapıtlarında o dönemin estetik anlayışına da karşı çıkmış, burjuva değerlerin ve fikirlerin savaşa yol açtığını belirtmişlerdir.  Toplumda yer alan anlam ve düzen kavramlarına karşı çıkmış yapıtlarında yeni deneyler yapmaya çalışmışlardır. 

1917’de Rusya’da ve Amerika’da da Dada akımın izleri görülebilir. Aynı yıl Zürih’te Tzara, Arp ve Ball’un eserlerinden oluşan “Galeria DaDa” açıldı. Bu yıldan itibaren birkaç dergi ve bu akıma uygun şiir ile kitap yayımlandı. Dadacılık yavaşça Almanya, İtalya va Balkan Devletleri gibi farklı ülkeleri işgal etmeye başladı. 1924’te Paris’te yayımlanan Gerçeküstücülük Manifestosu’yla kalan Dadacılar bu yeni akıma katılmışlardır. 

Bu akıma örnek vermek gerekirse, Hugo Ball’un kendi kurduğu Cabaret Voltaire’de sesli olarak okuduğu “Gadji Beri Bimba” (1916) şiir akla gelebilir:

“gadji beri bimba glandridi laula lonni cadori
gadjama gramma berida bimbala glandri galassassa laulitalomini
gadji beri bin blassa glassala laula lonni cadorsu sassala bim
gadjama tuffm i zimzalla binban gligla wowolimai bin beri ban
o katalominai rhinozerossola hopsamen laulitalomini hoooo
gadjama rhinozerossola hopsamen
bluku terullala blaulala loooo”

Sonuç olarak, anlam olmayan, ancak arkasında derinliğe sahip dünya’daki savaş ve burjuvazini yıkımını sanatlarında yansıtmaya çalışmışlardır. Bunu yaparken de farklı ve yeni teknikler denemiş ve geliştirmişler.

Anlamsızlığı anlamlandırmışlardır.

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on google
Share on pinterest
Share on telegram
Çizer - Çeviri Editörü | Website
Web Koordinatörü
Çizer - Çeviri Editörü | Website
Web Koordinatörü

Yazar

Yazar

Grafiker

Grafiker

Çizer - Çeviri Editörü | Website
Web Koordinatörü

Yazar

Grafiker