Özgür İrade

   Özgür irade, bilim insanları ve felsefeciler için çözülememiş bir gizemdir. İnsanları diğer canlılardan ayıran irade, kararlarımızı şekillendiren güçtür. Özgür irade ise kısıtlanmadan seçim yapabilme kabiliyetidir.  Tam özgür iradenin mümkün olabileceğini düşünenler ve tercih yapma konusunda kısıtlı bir hayat sürdüğümüzü savunanlar günümüzde hala uzlaşamamıştır. “Dışarıdan bir müdahale ile canlıların iradeleri değiştirilebilir mi?” sorusuna cevap arayan Delgado, bunun mümkün olduğunu göstermiştir fakat bu deneyler günümüzde kabul göremeyecek kadar etiği bozan deneylerdir.

   “Mutluluğa giden tek yol irademiz dışındaki şeyler için kaygılanmayı bırakmamızdır.” anlayışını benimseyen Stoacılıkta, kaderci anlayış büyük yer kaplar. Savunularına göre, günlük hayatımızda birçok karar veririz. Bu seçimlerin sebebi tamamen içseldir. Bu bağlamda verilen her karardan kişinin kendisinin sorumlu olduğunu savunurlar. Stoacı filozoflardan Epiktetos, özgürlüğün tanrı tarafından verildiğini şu sözlerle dile getirir: 

  Hiçbir tiran ve hiçbir efendi benim irademi kontrol edemez; ne benden daha fazla sayıdaki kişiler ne de benden daha güçlü olanlar onu ele geçirebilir; çünkü bu özgürlük Tanrı tarafından her insana verilmiştir.

   17. yüzyılın önde gelen isimlerinden biri olan Spinoza’da da determinist bir evren anlayışı göze çarpar. Ona göre her türlü karar, kendinden önce gelen başka bir sebebe dayanır. Spinoza, özgür iradenin bir illüzyon olduğunu savunur diyebiliriz. 

  Günümüze gelecek olursak, araştırmacı Gabriel Kreiman, kendi yaptığı çalışmalara ek olarak süregelen fikirleri de göz önünde bulundurduğunda konuyu şu şekilde özetlemiştir: 

  “Bence özgür iradenin özgür hiçbir yanı yok. En sonunda sadece fizik ve matematik kurallarına uyan nöronlar var.” 

   Herkes kendi hayatının başrolüdür şüphesiz. Kafa yormamız gereken, bizim için yazılmış olan senaryoyu farkında olmadan her gün canlandırıyor olup olmadığımız. Bir nevi Truman Burbank gibi.

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on google
Share on pinterest
Share on telegram
Yazar - Sosyal Medya
Web Koordinatörü
Yazar - Sosyal Medya
Web Koordinatörü

Yazar

Yazar

Grafiker

Grafiker

Yazar - Sosyal Medya
Web Koordinatörü

Yazar

Grafiker