Tiyatro ve Tiyatro Sahneleri

Milattan önce 8. yüzyılda Antik Yunan’da tanrı Dionysos’a tapınmak üzere yapılan törenlerde tragedya olarak başlayan tiyatro serüveni, farklı görüşlerin süzgecinden geçerek günümüze kadar uzanmaktadır. 

Şarap, bereket ve bitkiler tanrısı Dionysos adına düzenlenen ve Bacchanolia adı verilen törenlerde, farklı kişilerin canlandırması yapılarak, koro şeklinde söylenen şarkılardan oluşan tragedyalar tiyatronun çıkış noktası olarak kabul edilmektedir. Tragedyayı, halkın eğlenceli bir dil kullanarak gerçekleştirdiği ve yine Dionysos için ilahiler söyledikleri komedi türü takip eder. Komedi türünde tiyatrocuların komik kıyafetler giymeleri ve ilginç eşyalar taşımaları oyunun bir parçasıdır. 

Antik Yunan’da akustik ustaca kullanılmıştır. Bunun en büyük kanıtlarından biri olan Atina’daki Dionysos Tiyatrosu, Yunan metinlerinin genelde ilk olarak oynandığı yer olmasıyla dikkatleri üzerine çeker. Epidauros antik kentinde bulunan Epidauros Antik Tiyatrosu da günümüzde hala oyun sergilenen önemli bir sahne niteliği taşımaktadır. 

Ortaçağa kadar, Antik Yunan esintileri bulunan tiyatro türü tarz olarak devam ettirilmeye çalışılsa da Ortaçağa gelindiğinde din otoriteleri tiyatroyu tehlikeli bir unsur olarak görmeye başlamıştır. Yalnızca dini konu alan oyunların sergilenmesine izin verilmiş ve oyunların içinde İncil’den bölümlerin yer almasına büyük özen gösterilmiştir. Rönesans döneminde genel sorgulamaların başlamasıyla, kilisenin tiyatro üzerindeki baskıcı tutumu da kitlelerce eleştirilmiştir. Bu eleştiriler, tiyatroda klasik dönemin başlamasına sebep olmuştur.

Klasik akım tiyatro, Rönesans ile birlikte İtalya’da başlamıştır. Bu döneme kadar olan zaman diliminde din otoritesine bağlı olan tiyatro, artık sarayın desteklediği ve özellikle burjuvanın ilgisini çeken bir sanat haline gelmiştir. Antik Yunan’dakine benzer şekilde şiirsel bir dil kullanılmış ve eylem, zaman, yer birliği olmak üzere üç birlik kuralı oluşturulmuştur. Fakat süslü bir dil kullanılan klasik akım tiyatro halkın ilgisini çekmemiştir. 

Tamamen akıl ve mantığa dayalı klasik dönem tiyatrosu “Sanat, akıl ve mantığın baskısı altına giremez.” (Şener, 2010) düşüncesiyle hareket eden bir kesim tarafından hoş karşılanmamıştır. Romantik tiyatronun başlangıcı bu temele dayanmaktadır. Romantik dönem sanatçıları özellikle Shakespeare etkisinde kalarak eserler üretmişlerdir. 

Peki meşakkatli yollardan geçen tiyatro, ne zaman çağdaş tiyatro olarak nitelendirilmeye başlandı? 1875 senesine kadar tiyatro alanında görüş farklılıklarına bağlı çeşitli akımlar ortaya çıksa da tiyatronun halkı eğitme amacı hiç değişmemiştir. 1875 senesinden sonra Richard Wagner başta olmak üzere sanatçılar, tiyatro alanında köklü değişikliklere gitmişlerdir. “Tiyatro sanatı ne oyunculuk ne oyun ne dekor ne danstır. Bunların da içerisinde bulunduğu tüm öğelerden oluşur.” (Craig, 1911) düşüncesiyle hareket eden sanatçılar modern tiyatronun ortaya çıkmasını sağlamışlardır. Özellikle klasik dönemde, tiyatronun halktan kopmasından ve üst tabaka sanatı olmasından büyük rahatsızlık duyan modern akım düşüncesini, Stanislavski’nin şu sözüyle özetlemek mümkündür: “Sahnenin, oyuncuları, doğal, insanoğluna özgü uyarlamalardan uzaklaştırıp, basmakalıp, yapmacık yollara itme eğilimi vardır. Bu eğilime karşın var gücümüzle savaşıp onu tiyatrodan söküp atmamız gerekir.” (2012)

Sonuç olarak tiyatro gelişen ve değişimleri özümseyen bir sanat türüdür. Bu nedenle insanlık var olduğu sürece, günlük hayatın koşuşturmalarından beslenecek ve izleyicilerinin farklı yaşamlara konuk olmasına fırsat vermeye devam edecektir.

Kaynakça

Craig, G. (1911). On the Art of Theatre ,Chicago: Browne’s Bookstore

Stanislavski, K. (2012) Bir Aktör Hazırlanıyor, Pozitif Yayınları

Şener, S. (2010). Dünden Bugüne Tiyatro Düşüncesi

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on google
Share on pinterest
Share on telegram
Yazar - Sosyal Medya
PR - İletişim Koordinatörü
Yazar - Sosyal Medya
PR - İletişim Koordinatörü

Yazar

Yazar

Grafiker

Grafiker

Yazar - Sosyal Medya
PR - İletişim Koordinatörü

Yazar

Grafiker