Bazı müzisyenler ve gruplar vardır ki kendini tekrar etmeyip her çıkardığı albümde yenilikçi yaklaşımlar sergiler. Geçtiğimiz ay uzun bir aradan sonra turneye çıkan alternatif rock grubu Radiohead bu gruplardan biri. Thom Yorke, Jonny Greenwood, Colin Greenwood Ed O’Brien ve Philip Selway’den oluşan grup her yaptığı işle potansiyelinin üstüne çıkıyor. Pablo Honey’den sonra sırayla The Bends, OK Computer, Kid A, Amnesiac ve Hail to the Thief’i çıkardılar. Hail to the Thief’ten sonra 2007’de çıkardığı In Rainbows albümü, herkese indirmesi üzere erişime açılmıştı. 3 Aralık 2007’de 2 numaralı diski de çıktı. Bu yazıda iki numaralı diske yer verilemeyecek.
Bu albümü özgün kılan taraflarından biri Radiohead albümleri arasında şarkıların anlatılarının en ağır bastığı albüm. Albümdeki şarkıların hepsi bir yapısal bütünlük içinde. Şarkıların konuları temasal ortak bir noktada birleşiyor; yaşam ve ölüm. Bunu daha iyi anlayabilmek için özellikle ‘’15 Steps’’, ‘‘Bodysnatchers’’ , ‘‘Nude’’ ve ‘‘Videotape’’ şarkılarının incelenmesi gerekiyor.
In Rainbows Şarkı Listesi
1. “15 Step” — 3:58
2. “Bodysnatchers” — 4:02
3. “Nude” — 4:15
4. “Weird Fishes/Arpeggi” — 5:18
5. “All I Need” — 3:49
6. “Faust Arp” — 2:10
7. “Reckoner” — 4:50
8. “House of Cards” — 5:28
9. “Jigsaw Falling into Place” — 4:09
10. “Videotape” — 4:40
15 Step ile başlamak gerekirse, bir albümün ilk şarkısı olarak değerlendirildiğinde, albümün yapısal bütünlüğü içerisinde anlamlanıyor.
‘‘Başladığım yere nasıl geri döndüm?
Yanlış yaptığım yere nasıl geldim?
Gözlerimi toptan bir daha ayırmayacağım
Beni makaradan çıkardın, sonra ipi kestin’’
Yapısal bütünlükten bahsettiğimiz zaman, albümde öne çıkan yaşam ve ölüm teması bu parçada da var. ‘‘15 Steps’’ dediğimizde yeniden dirilmiş bir bebeğin ilk adımlarıymış gibi bir yorum yaptığımızda albümdeki son şarkı ‘‘Videotape’’ arasında bir ilişki kurabiliriz. Ardından Verse 1 sözleri geliyor:
‘‘Önceleri iyiydin
Şimdi n'oldu?
Dilini kedi mi kaptı?
İpinin bağı mı çözüldü?
Birer birer
Birer birer
Bizim de sıramız gelecek
Aynı senin yastığın gibi yumuşak’’
Belki burada yastık gibi yumuşak olan ölümün kendisidir. Bir bebeğin bu gerçeği kavramasıyla dilsiz kalışı, yeniden dirildiğini düşününce ölümü tekrar yaşayacak olmasının verdiği dehşet sözlerde yansıtılıyor olabilir. Sonra Verse 2 geliyor:
‘‘Önceleri iyiydin
Şimdi n'oldu?
Vesaire, vesaire
Bir şeyler için geçici hevesler
15 basamak, sonra düpеdüz düşüş’’
15 basamak meselesini bir farkındalığa ulaşmak olarak yorumlamak da mümkün. Bir şeyler için heves ettikten sonra onların gereksiz olduğuna dair bir hissiyata kapılmayla gelen düşüşten bahsediliyor olabilir. 2. şarkı ‘‘Bodysnatchers’’ , ‘‘15 Steps’’ ile doğrudan ilişkilendirilebilir.
‘‘Bodysnatchers’’ Türkçe Şarkı Sözleri
[Bölüm 1]
Anlamıyorum
Yanlış yaptığım şey ne
Deliklerle dolu, nabzı kontrol et
Gözlerini kırp
Evet için bir kere, hayır için iki kere
[Nakarat]
Ne dediğin hakkında bir fikrim yok
Bu vücutta mahsur kaldım ve çıkamıyorum
[Bölüm 2]
Sesi öldürdün, omurgasını çıkardın
Bütün köşeleri testereyle kesilmiş soluk bir taklit
[Nakarat]
Ne dediğin hakkında en ufak bir fikrim yok
Ağzın sadece kıçında birinin eli olunca oynuyor
[Bölüm 3]
Işık senin için de söndü mü?
Çünkü ışık benim için söndü
Bu 21. yüzyıl
Bu 21. yüzyıl
Seni köpek gibi takip edebilir
Bana diz çöktürdü
Derileri var ve içine beni koydular
Derilеri var ve içine beni koydular
Yüzümün еtrafında sarılı bütün çizgiler
Yüzümün etrafında sarılı bütün çizgiler
Herkesin görebilmesi için
Herkesin görebilmesi için
Hayattayım
Invasion of the Body Snatchers filminde de geçen ‘bodysnatcher’ kavramı birinin vücudunu ele geçiren demek. Filmde uzaylılar insanların bedenlerini ele geçiriyor, hatta çalıyor denebilir. Bu şarkıyı seslendiren karakter sanki bir ruh gibi olmak istemediği bir bedene koyulmuş veya olmak istemediği bir bedeni çalmış. 15 Step’in başlangıcında da karakterimiz neyi yanlış yaptığını sorguluyor. Bodysnatchers’da karakterimiz bunu sorgularken diğer yandan bedenin içine hapsolduğu için yakınıyor. 15 Step’te karşımıza çıkan yeni doğmuş bebek gibi adeta. Reenkarne bebek neden bu beden içerisine düştüğünü, bunun gerçekleşmesine sebep olacak neyi yanlış yaptığını düşünüyor. Parçanın 3. Bölümünde ise mevzu bulunduğumuz zaman yani 21. Yüzyıla bağlanıyor. Bir ışıktan söz ediliyor. Bu ışığı yaşam enerjisi olarak yorumlayabiliriz. Çünkü iki parçayı birbirine bağlayan tema yaşam ve ölüm arasındaki ilişki. Karakterimiz için ışık sönmüş, yaşam enerjisi kalmamış gibi davranıyor. 21. Yüzyılda birileri bu ruhu bir derinin içine yerleştirmiş ve karakterimizin yüzünde sarılı çizgiler var. Sarılı çizgileri bir nevi bedeni paketlemek olarak ele alabiliriz. Bu ruh bir bedene bir hediye paketi gibi yerleştirildi diye düşünmek mümkün. Bir bedenden, paketlenmekten ve hayatı sorgulayan ruhtan ‘‘Nude’’ şarkısı bir film üçlemesinin son filmi gibi karşımıza çıkıyor.
[Nakarat]
Boşuna hayallere kapılma
Hiçbiri gerçekleşmeyecek
[Bölüm 1]
Kendini beyaza boyuyorsun
Ve gürültüyle doluyorsun
Ama yine de eksik bir şey olacak
[Bölüm 2]
Şimdi onu bulduğuna göre, çoktan gitti
Şimdi onu hissettiğine göre, hissetmiyorsun
Raylardan çıktın
[Nakarat]
O yüzden boş hayallere kapılma
Hiçbiri gerçekleşmeyecek
Kirli zihninin düşündükleri için cehenneme gideceksin
Daha şarkının ilk cümlesinden bir ses bize büyük hayallere kapılmamamızı çünkü hiçbirinin gerçekleşmeyeceğini söylüyor. Bu şarkıda ilk iki şarkıdan farklı olarak üçüncül bir bakış açısı var. Sanki ilk iki şarkıdaki karakterimize bir ses nasihat veriyor, sanki hayatı anlatıyor. Hayatta büyük umutlara hayallere kapılıp bunlar gerçekleşmediğinde üzülüyoruz, depresif hissediyoruz. Şarkının ikinci bölümünde ‘o’ olarak anılan keşfedilmeyi, hissedilmeyi bekleyen bir duygu veya düşünce var ki bu karakterimizin kirli düşünceleri yüzünden cehenneme gideceğine işaret ediyor. Bu noktada şarkı, albümün son şarkısıyla, yani ‘‘Videotape’’ ile bir bağ kuruyor.
‘‘Videotape’’ albümde doğrudan ölümle alakalı olan, hayattaki davranışlarımız üzerinden yargılanmamızla ilgili bir şarkı.
["Videotape" için Türkçe şarkı sözleri]
[Bölüm 1]
İncili kapılara vardığımda
Bu video kasetimde olacak, video kasetimde
Mephistopheles tam altımdayken
Beni yakalayıp kavramaya çalışıyor
Bu iyi günler için
Hepsi burada, kırmızısıyla, mavisiyle, yeşiliyle, kırmızısıyla, mavisiyle, yeşiliyle
Sen de benim merkezimsin, ben dönüp giderken
Videokasette kontrolsüz bir şekilde
Videokasette, videokasette, videokasette
Videokasette, videokasette, videokasette
[Bölüm 2]
Bu benim elveda yolum
Çünkü yüz yüze yapamıyorum
O yüzden önceden seninle konuşuyorum
Şimdi ne olursa olsun
Korkmamalısın
Çünkü biliyorum ki bugün
Gördüğüm en güzel gündü
‘‘Nude’’ şarkısında karakterimizin kirli düşüncelerinden dolayı cehenneme gideceği söyleniyordu. Bu şarkıda karakterimizin cehenneme gitmeye yakın olduğunu çünkü Mephistopheles’in yani şeytanın onu beklediğini biliyoruz. ‘‘15 Steps’’, ‘‘Bodysnatchers’’ ve ‘‘Nude’’ şarkılarında olduğu gibi karakterimizin yaptıklarından pişman olma düşüncesi ön plana çıkıyordu. Karakterimiz bu sebeple cehenneme gidiyor olabilir. ‘Hepsi burada mavisiyle, kırmızısıyla, yeşiliyle’ karakterimizin yaptıklarının iyiliğine ve kötülüğüne, yani çeşitliliğine hizmet eden bir ifade. Ayrıca parçanın isminin ‘‘Videotape’’ olarak seçilmesinin arkasında yaygın bir düşünce olan, ölüm anında insanın hayatının bir film şeridi gibi önünden geçmesi olmalı. Bu şarkıdaki ‘sen’ karakterimizin aşık olduğu kişi olabilir. Çünkü bu yazıda yer vermediğimiz diğer şarkılarda da bir ‘sen’ var. Karakterimizin yaşamını iyi veya kötü, uzun veya kısa şekilde ele alan bu albümde karakterimizi ölmeden önce sevdiği kişiyle konuştuğu için bunu hayatının en iyi günü olarak görüyor diyebiliriz.
Genel itibariyle, albüm içerisinde bu dört şarkı, albümün ana teması olan yaşam ve ölümü baskın bir şekilde anlatısına dahil ediliyor. Şarkıların söz dünyası bu temanın ağır bastığı düşüncesini temellendiriyor olsa da bu şarkının farklı yorumları internette mevcut. Elbette, bir diğer önemli nokta da sanatçının bu şarkıları yazarken ne düşündüğü. Dolayısıyla, Thom Yorke’un fikirleriyle albüme bakış açımız daha genişleyebilir.
KAYNAKÇA
Genius. “Radiohead – 15 Step (Türkçe Çeviri).” Erişim tarihi: 16 Aralık 2025 https://genius.com/Genius-turkce-ceviri-radiohead-15-step-turkce-ceviri-lyrics.
Genius. “Radiohead – Bodysnatchers (Türkçe Çeviri).” Erişim tarihi: 17 Aralık 2025. https://genius.com/Genius-turkce-ceviri-radiohead-bodysnatchers-turkce-ceviri-lyrics.
Genius. “Radiohead – Nude (Türkçe Çeviri).” Erişim tarihi: 17 Aralık 2025. https://genius.com/Genius-turkce-ceviri-radiohead-nude-turkce-ceviri-lyrics.
Genius. “Radiohead – Videotape (Türkçe Çeviri).” Erişim tarihi: 18 Aralık 2025. https://genius.com/Genius-turkce-ceviri-radiohead-videotape-turkce-ceviri-lyrics.